İlan ve fotoğraf tekneyi tanıtır. Teknenin gerçek durumunu ise üç adım gösterir: tekneyi görmek, survey ve deneme seyri. Her biri bir öncekinin bıraktığı soruyu cevaplar.
Görme: ilk izlenim ve sorular
Tekneyi yerinde gezerken yerleşimin size uyup uymadığına, genel bakıma ve temizliğe bakarsınız. Salon ve kabinler kadar makine dairesini, sintineyi ve teknik dolapları da görmek istersiniz. Derli toplu bir makine dairesi, teknenin nasıl bakıldığını iyi anlatır. Tekne uzaktaysa canlı görüntülü bir gezi ayarlarız; sahibi ya da kaptanı tekneyi kamerayla gezdirir.
Görmeden önce sorularımızı hazırlarız: son bakım ne zaman ve nerede yapıldı, tekne en son ne zaman karaya alındı, bilinen bir arıza var mı? Cevaplar teknik incelemenin nereye odaklanacağını gösterir. Bu aşamada henüz bir taahhüdünüz yoktur; birkaç tekneyi görüp karşılaştırmak olağandır.
Survey neye bakar
Surveyi bağımsız bir surveyor yapar ve bulduklarını yazılı bir raporla verir. Kimin yapacağına siz karar verirsiniz; ücretini de genellikle alıcı öder. İnceleme şu başlıkları kapsar:
- Gövde: yapısal durum, darbe ve onarım izleri, nem ölçümü
- Su altı: tekne karaya alındığında şaftlar, pervaneler, baş pervanesi, kıç pervanesi ve zehirli boya
- Makine: motorlar, şanzımanlar, jeneratör; gerekirse yetkili servisin elektronik okuması ve yağ analizi
- Sistemler: elektrik, su, hidrolik, stabilizer, seyir cihazları
- Güvenlik donanımı ve teknenin kimlik numarasının belgelerle uyumu
Motorlara bazen surveyordan ayrı olarak üreticinin yetkili servisi bakar. Bunu surveyle aynı güne koymaya çalışırız. Motorlara bakacak kişinin teknenin bakımını daha önce yapmamış olması, değerlendirmeyi tarafsız tutar.
Deneme seyri
Deneme seyrinde tekne denize çıkar. Motorlar farklı devirlerde çalıştırılır; sıcaklık, titreşim, hız, dümen ve manevra gözlenir. Stabilizer ve öteki sistemler yük altında denenir. Bazı kusurlar yalnız seyirde ortaya çıkar. Bu yüzden surveyorla birlikte sizin ya da kaptanınızın da teknede olması iyi olur. Uluslararası satışlarda yaygın kullanılan sözleşmede deneme seyrini satıcı ayarlar ve masrafını karşılar; karaya alma ve survey alıcıya aittir. Kesin paylaşımı satış sözleşmesi belirler.
Seyir sizin için de bir denemedir. Dümene geçin, flybridge'den ve iç dümen yerinden görüşe bakın. Seyir hâlindeyken salonda ve kabinlerde sesin ve titreşimin ne kadar hissedildiğine dikkat edin. Limandan çıkarken ve bağlarken manevranın ne kadar kolay olduğunu görün. Bu izlenimler raporda yazmaz ama günlük kullanımı belirler.
Raporu okumak
Rapordaki bulguların hepsi aynı ağırlıkta değildir. Kozmetik eksikler ve olağan bakım kalemleri ikinci el her teknede çıkar. Gövdede yapısal bir sorun, motor ya da şanzıman arızası, yüksek nem ayrıca konuşulur. Maliyeti belirsiz bir kalem için servisten onarım teklifi alırız. Böylece satıcıyla yazılı bir rakam üzerinden konuşuruz.
Rapordan sonra
Raporu okuduktan sonra önünüzde dört yol vardır: tekneyi olduğu gibi kabul etmek, belirli onarımları satıcıdan istemek, bedelde düzeltme istemek ya da sözleşmenin tanıdığı hakla vazgeçmek. Hangisini seçerseniz seçin, varılan anlaşmayı yazıya geçiririz. Sözleşme kararınızı bildirmeniz için bir süre tanır; rapor beklenirken bu takvimi de izleriz.
Kararınızı bu üç adımdan sonra, elinizde yazılı bir raporla verirsiniz.
