Survey bitince elinize uzun ve teknik bir rapor geçer. Bulgu listesi uzun olabilir; bu tek başına teknenin kötü durumda olduğunu göstermez. Raporun nasıl kurulduğunu bilirseniz neye bakacağınızı da bilirsiniz.
Raporun düzeni
Çoğu rapor benzer bir sırayla ilerler. Başta teknenin kimliği gelir: tekne kimlik numarası, ölçüler, motorlar ve önemli donanım. Sonra incelemenin koşulları yazılır. Tekne karada mıydı, suda mıydı, hangi bölümlere girilebildi, hava nasıldı? Ardından gövde, güverte, makine, elektrik, sistemler ve güvenlik donanımı bölüm bölüm anlatılır. Sonda bulgular ve öneriler toplu bir liste hâlinde verilir. Bazı raporlar teknenin piyasa değerine dair bir görüş de ekler. Raporun kimin adına hazırlandığı da başta yazar. Satış öncesi survey alıcı adına yapılır; rapor da size aittir.
Erişilemeyen yerler
Raporun en kolay gözden kaçan kısmı, incelemenin sınırlarını anlatan notlardır. "Erişilemedi", "incelenmedi", "çalıştırılamadı" yazan her bölüm, hakkında bilgi almadığınız bir yerdir. Kabul kararından önce bu notları ayrıca konuşuruz. Gerekirse o bölüme yeniden bakılmasını isteriz. Tekne yalnız suda incelendiyse gövdenin su altı için ayrıca karaya alınması gerekebilir; bunu satıcı tarafıyla önceden konuşuruz.
Bulguları ayırmak
Bulgular aynı ağırlıkta değildir. Çoğu surveyor onları önem sırasına göre ayırır. Biz de raporu şu gruplara bölerek okuruz:
- Güvenlik: tekneyi kullanmadan önce giderilmesi gereken işler
- Yapı: gövde ve güvertede nem, osmoz, darbe ya da eski onarım izi
- İşlev: çalışmayan ya da gerektiği gibi çalışmayan sistemler
- Bakım: yaşa ve kullanıma göre zamanı gelmiş işler
- Görünüm: teknenin kullanımını etkilemeyen kozmetik eksikler
Bu ayrımı yapınca uzun listenin büyük kısmının bakım ve görünüm kalemlerinden oluştuğunu sık görürsünüz. Kararı çoğu zaman birkaç bulgu belirler. Bir bulgunun ağırlığı teknenin yaşına göre de değişir. Yaşlı bir teknede olağan sayılan bir iz, yeni bir teknede soru doğurur.
Makine raporu
Motorlara çoğu zaman yetkili servis ayrıca bakar ve kendi raporunu yazar. Bu raporda elektronik okumadan çıkan arıza kayıtları ve yük altındaki değerler bulunur. Yağ analizinin sonuçları laboratuvardan gelir. Bu sonuçlar motorun iç aşınmasına ya da soğutma suyunun yağa karışması gibi sorunlara işaret edebilir. Bu raporların dili teknik olduğu için yorumlarını servisle ya da surveyorla birlikte netleştiririz.
Rapordan karara
Rapor gelince önce kararı etkileyen bulguları ayırırız. Her biri için ilgili servisten yazılı onarım teklifi alırız. İşin ne kadar süreceğini de sorarız, çünkü bu süre teslim tarihini etkileyebilir. Sonra bulguları satış sözleşmesindeki koşullarla karşılaştırırız.
Önünüzde birkaç yol olur: tekneyi olduğu gibi kabul etmek, onarım istemek, bedeli yeniden konuşmak ya da sözleşmenin tanıdığı hakla vazgeçmek. Hangisini seçerseniz seçin, kararınızı sözleşmedeki süre içinde satıcı tarafına yazılı bildiririz. Sigortacılar da bazen survey raporunu ister ve önerilen işlerin yapılmasını şart koşabilir. Raporu sigorta teklifi alırken de yanınızda tutarsınız.
Raporu bu sırayla okuduğunuzda kararı etkileyen bulgular kendiliğinden öne çıkar.
