İlanı satıcı tarafı hazırlar. Yazılanların çoğu doğrudur, ama neyin öne çıkacağını da, neyin hiç yazılmayacağını da satıcı seçer. Bu yüzden ilanı okurken yazılmayana da bakarız. Hangi tekneye zaman ayıracağınızı ikisi birlikte belirler.
Güzel sözler kanıt ister
"Bakımlı", "özenle kullanıldı", "iyi korunmuş" gibi sözler bir izlenim bırakır. Bu izlenimin kanıtı bakım kayıtlarıdır. Fotoğrafı çok, bilgisi az bir ilanda eksik kalanı sorarak tamamlarız. İlanda "motorlar revizyon gördü" yazıyorsa hangi işin, hangi serviste, ne zaman yapıldığını sorarız. "Yeni boyandı" ya da "döşemeler yenilendi" diyorsa neyin, neden yenilendiğini öğreniriz. "Az kullanıldı" da tek başına iyi haber sayılmaz. Uzun süre çalışmayan bir teknenin kendine göre soruları olur. Tersi de olur: sade yazılmış bir ilanın arkasından iyi bakılmış bir tekne çıkabilir. Bu yüzden ilanın üslubundan çok verdiği bilgiye bakarız.
Aynı bilgi, farklı anlam
İlandaki yıl üretim yılı da olabilir, ilk tescil yılı da. Boy, toplam boy ya da gövde boyu olarak verilmiş olabilir. Kabin sayısına personel kabini bazen dahildir, bazen değildir. İki ilan aynı yılı ve aynı boyu gösterip farklı şeyler anlatıyor olabilir. Karşılaştırdığınız ilanlarda bu ayrımları karşı brokera sorarak netleştiririz. Ekipman listesinde de aynı dikkat gerekir. Listede yazan her cihazın teknede kalıp kalmadığını ayrıca sorarız; bazı elektronik cihazlar ve kişisel eşyalar satıcıyla birlikte gidebilir.
Kesin bilgiyi tescil belgesi ve üretici belgeleri verir. Motor saatinde de ilandaki değer tek başına yetmez; motor ekranındaki değerle ve servis kayıtlarıyla karşılaştırılır.
Çoğu ilanda yazmayanlar
Bazı bilgiler ilanlarda hemen hiç geçmez:
- teknenin en son ne zaman karaya alındığı
- bakım kayıtlarının olup olmadığı
- tenderin ve diğer ekipmanın satışa dahil olup olmadığı
- teknenin bayrağı ve vergisel durumu
- bilinen arızalar
- teknenin kiralamada kullanılıp kullanılmadığı
İlanın ne kadar zamandır yayında olduğu ve fiyatın bu sürede değişip değişmediği de yazmaz. Bu ikisi, piyasanın tekneye nasıl baktığını gösterir.
Bu bilgilerin yazılmaması bir şeyin saklandığı anlamına gelmez. Çoğu satıcı ilanı kısa tutar. Yine de karar vermeden önce hepsini öğrenmek gerekir.
Beğendiğiniz ilanı bize gönderdiğinizde
Önce karşı brokera yazarız. Tekne hâlâ satılık mı, üzerinde başka bir teklif var mı? Motorlar kaç saatte, son bakım ne zaman yapıldı? Hangi ekipman satışa dahil? Tekne kiralamada kullanıldı mı, bilinen bir arızası var mı? Teknede borç ya da ipotek var mı? Bayrağı ve vergisel durumu belgeyle gösterilebilir mi? Güncel fotoğraf ve video da isteriz; makine dairesi ve karadaki gövde görüntüleri dahil.
Cevapları yazılı alırız. Bir cevabın gecikmesi ya da belirsiz kalması da bize bir şey anlatır. Aynı soruları listedeki her tekne için sorarız; böylece tekneleri aynı ölçüyle tartarsınız. Uzaktan inceleme bir sonraki adımdır; onu ayrı bir yazıda anlattık.
İyi okunan bir ilan, hangi teknenin görülmeye değer olduğunu baştan söyler.
