Tekneyi kimin kullanacağı, boy ve kabin sayısı kadar temel bir sorudur. Bazı sahipler teknesini kendisi kullanır, bazıları yıl boyu bir kaptanla çalışır, bazıları da ikisinin arasında bir düzen kurar. Doğru cevap teknenin büyüklüğüne ve sizin kullanım biçiminize bağlıdır.
Kaptan ihtiyacını ne belirler
Birkaç soru bu kararı büyük ölçüde verir. Tekne ne kadar büyük ve sistemleri ne kadar karmaşık? Sizin deneyiminiz ve yeterlik belgeniz ne? Tekneyi ne sıklıkla kullanacaksınız? Gece ya da uzun seyir yapacak mısınız?
Teknenin boyuna, bayrağına ve kullanımına göre tekneyi kullanan kişide belirli belgeler aranabilir. Özel ve ticari kullanımda kurallar ayrıdır, bayrak ülkesine ve teknenin bulunduğu ülkeye göre de değişir. Kendi durumunuz için güncel kuralı yetkili kurumdan teyit edersiniz.
Kaptanın işi yalnız seyir değildir. Sezon dışında tekneye bakan, servisleri karşılayan, fırtınadan sonra tonoz ve kıç halatlarını kontrol eden biri, birçok sahip için kaptan tutmanın asıl sebebidir.
Çalışma biçimleri
Kaptan teknenin başında durur, bakımı da o takip eder. Bazı sahipler tekneyi kendisi kullanır, kaptanı yalnız belli seyirler için çağırır; tekneyi uzak bir limandan getirmek gibi. Büyük teknelerde kaptana tayfa, aşçı ya da kabin görevlisi eklenir.
Kaptan seçerken belgelerinin teknenin boyuna ve bayrağına uyup uymadığına, benzer boy ve tahrikteki teknelerde çalışıp çalışmadığına bakılır, önceki sahiplerinin görüşü alınır. Teknik bilgisi de önemlidir. Arızayı doğru tarif eden bir kaptan servisin işini kısaltır, teknenin karada beklediği süreyi azaltır.
Tekne seçimine etkisi
Mürettebatla kullanılacak teknede personel kabini gerekir. Tekne ararken kabinin büyüklüğüne, ayrı girişi olup olmadığına, mürettebatın misafirlerle karşılaşmadan mutfağa ve güverteye geçip geçemediğine bakarız. Kabin sayısını hesaplarken personel kabinini misafir kabinlerinden ayrı tutarız.
Tekneyi kendiniz kullanacaksanız başka şeyler öne çıkar: manevra kolaylığı, baş ve kıç pervanesi ya da joystick, dümen yerinden görüş, az kişiyle bağlanabilmesi. Bunları tahrik ve donanım yazılarında ayrıca anlattık. Tekneyi kendiniz kullanacak olsanız bile ilk sezonda deneyimli bir kaptanla birkaç seyir yapmak tekneyi tanımayı hızlandırır.
Bütçe ve yazılı anlaşma
Kaptan ve mürettebat, işletme bütçesinin büyük kalemlerindendir: ücret, sosyal güvenlik, mürettebat sigortası, yemek ve konaklama, belge yenileme ve eğitim. Tekne poliçesinin sorumluluk bölümü mürettebatı çoğu zaman kapsamaz; onlar için ayrı teminat gerekir. Çalışma ilişkisinin hangi hukuka bağlı olacağını ve sahip olarak sorumluluğunuzun nerede bittiğini avukatınızla ya da mali müşavirinizle netleştirirsiniz.
Kaptanla yazılı bir anlaşma yapılır. Görev tanımı, çalışma dönemi, masraf avansının nasıl kullanılacağı ve harcamaların nasıl kaydedileceği yazılır. Kaptanın sizi aramadan karar verebileceği harcamanın sınırı da bu anlaşmada belirlenir.
Alım sırasında kaptanın yeri
Kaptanınız varsa deneme seyrine gelmesi iyi olur; teknenin denizdeki davranışını o da görür. Teslimde sistemlerin tanıtımına katılır. Tekne kendi karinasıyla getirilecekse seyre hazır olup olmadığına çoğu zaman kaptan karar verir.
Tekneyi kimin kullanacağı belli olunca, hangi teknelere bakacağınız da kendiliğinden daralır.
